Galicia, Santiago e a literatura galega acadan protagonismo na FILBA 2016. Iso é unha maneira de pór de relevo a histórica relación que o noso país mantivo coa Arxentina. Interesa tamén fortalecer ese vínculo para favorecer o desenvolvemento futuro das dúas culturas.
Vemos pois que a nosa literatura interesa fóra das nosas fronteiras e viaxa polo mundo como o fan as nosas xentes.
Cólgovos un interesante vídeo no que participan varios escritores galegos que acoden este ano á feira.
Recentemente publicouse un vídeo que recomenda accións sinxelas que cadaquén pode facer na súa vida cotiá para contribuír á mellora da situación do galego. Vouno colgar aquí e espero que sexa do voso interese.
Tamén quería facer un recordatorio ao grande escritor Xosé Neira Vilas, que acaba de falecer onte na súa casa de Gres (Vila de Cruces, Pontevedra) aos seus 87 anos. Onte escoiteino falar nun programa que deron na TVG e non puiden menos que lamentar non telo coñecido en persoa. Deixáronme engaiolada as súas palabras e a súa sabedoría, así como a súa fidelidade a Galicia e á lingua, que mantivo durante moitos anos de emigración fóra da Terra.
A nova da súa morte aparece nos principais xornais, onde se dá conta do seu forte impacto no mundo cultural galego. Podedes lela aquí. Especialmente interesante é o artigo de opinión de Carlos G. Reigosa en La voz de Galicia e o do presidente da Real Academia Galega, Xesús Alonso Montero.
Aínda sen enterrar a Neira Vilas, chéganos a nova do falecemento doutro gran intelectual galeguista, destacado sobre todo no eido do ensaio teolóxico, Xosé Chao Rego, outro "bo e xeneroso", como o anterior, que nos ensinou a amar Galiza e asentirnos orgullosos de termos unha cultura e unha lingua propias.
E para rematar, vou dar conta esta vez dunha nova alegre: deuse a coñecer o gañador do premio Blanco Amor deste ano, que recaeu no escritor Xavier Queipo.
mantivo a pesar dos longos anos que estivo na emigración en Buenos Aires e en Cuba.
En La voz de Galicia aparecen hoxe algúns interesantes artigos sobre el e tamén algún vídeo.
En xullo de 2015 a Real Academia Galega deu a coñecer quen ía ser o protagonista do Día das Letras Galegas no ano 2016.
Nos xornais, todos eran a felicitarse pola elección de Manuel Mª, en contraste co sucedido o ano anterior (foi o nomeamento máis polémico que lembro). Isto pode verse en artigos de Sermos Galiza como o seguinte.
Creo que, en xeral, a xente respecta a este autor, coñece máis a súa obra e admíraa, grazas en parte a que moitos textos foron popularizados ao contar con versións musicais.
Os que tivemos a sorte de coñecer o autor en vida sabemos que foi unha persoa afable, sinxela, pero tamén enérxica na defensa das súa ideas e coherente nas súas actuacións. É un home do pobo e que lle fala ao pobo, cunha linguaxe natural, simple e directa ás veces, mais noutras ocasións con linguaxe máis traballada e con notables acertos expresivos.
Un aspecto a salientar é o de ser un autor moi prolífico. Destaca sobre todo como poeta e cultivou as diferentes tendencias da poesía galega de posguerra: Escola da tebra, poesía paisaxística, poesía social e tamén poesía amorosa. Tamén escribiu varias obras teatrais.
Pertence á Xeración das Festas Minervais ou Xeración de 1950, caracterizada polos seguintes trazos:
- trátase de autores nacidos entre 1930 e 1940, polo que non viviron a guerra de maneira directa.
- participaron nos certames literarios da Universidade de Santiago chamados Festas Minervais.
- teñen formación universitaria e manifestan o seu compromiso político nacionalista uníndose a partidos políticos de esquerdas.
- mostran un forte compromiso coa lingua e manteñen unha práctica monolingüe en galego.
Algúns dos seus textos son xa emblemáticos como o adicado á "Terra Chá" (no que tenta captar a esencia da paisaxe da súa terra natal), que reproducimos:
A Terra Chá somentes é:
un pobo aquí e outro acolá,
mil arbres, monte raso,
un ceo chumbo e tráxico
no que andan as aves a voar.
O resto é soedá.
(recentemente cantado por Uxía)
ou outro cantado por Fuxan os ventos: "Non canta na chá ninguén"
Para Manuel Mª é moi importante Galicia, e a súa esencia é o idioma, como afirma no poema "A Fala". A fala é "a chave coa que abrimos o mundo", algo máxico que nos permite entendelo e descifralo. A fala mostra quen somos realmente, retrátanos fielmente; nela conflúen o pasado, o presente e o futuro: o ronsel que deixaremos no mundo cando nos vaiamos. É un fermoso poema, aparentemente sinxelo, mais profundo, co que moitos nos sentimos identificados.
Estes días (maio) tamén saíu en Sermos Galiza un vídeo, en que alumnos de escolas de Nova Zelandia recitan este poema. Non diredes que non chegou lonxe! Só un pouquiño máis alá de Pedrafita!!!
Este curso para celebrar o Día da Paz o alumnado de 1º de ESO fixo co profesor de Atención Educativa, Fabio, esta pomba:
En 2º de BAC estabamos explicando a poesía de posguerra e comentamos os poemas "Cunetas" de Luís Pimentel e "Poema Nuclear" de Celso Emilio Ferreiro e reflexionamos sobre as consecuencias das guerras para a poboación civil.
Velaí vos vai o texto:
Cunetas, Luís Pimentel
¡Outra vez, outra vez o terror! Un día e outro día, sen campás, sen protesta. Galicia ametrallada nas cunetas dos seus camiños. Chéganos outro berro. Señor, ¿qué fixemos? -Non fales en voz alta- ¿Hasta cándo durará iste gran enterro? -Non chores que poden escoitarte. Hoxe non choran máis que os que aman a Galicia- ¡Os milleiros de horas, de séculos, que fixeron falla para faguer un home! Teñen que se encher aínda as cunetas con sangue de mestres o de obreiros. Lama, sangue e bágoas nos sulcos son semente.
...........................................
Docemente chove. Enviso, arrodéame unha eterna noite. Xa non teréi palabras pra os meus versos. Desvelado, pola mañán cedo baixo por un camiño. Nos pazos onde se trama o crimen ondean bandeiras pingando anilina. Hai un aire de pombas mortas. Tremo outra vez de medo. Señor, isto é o home. Todas as portas están pechadas. Con ninguen podes trocar teu sorriso. Nos arrabás, bandeiras batidas i esfarrapadas. Deixa atrás a vila. Ti sabes que todos os días hai un home morto na cuneta, que ninguén coñece aínda. Unha muller sobre o cadáver do seu home chora. Chove. ¡Negra sombra, negra sombra! Eu ben sei que hai un misterio na nosa terra, máis alá da néboa, máis alá do mar, máis alá da chuvia, máis alá do bosque.
------------------------ Lugo, marzo, 1937
Herrero Figueroa, Araceli (1981): Luis Pimentel: Obra inédita o no recopilada. (Lugo: Ediciones Celta)
Imaxe extraída da Wikipedia: CC - BY - SA (Iago Pillado)
Partindo dos contos de Ánxel Fole de Á lus do candil, fixéronse varias curtas. A 1ª está relacionada co conto "Os defuntos falaban castelao". A segunda co conto "Os lobos".
Ánxel Fole foi un dos mestres do conto na posguerra e na súa obra hai dúas etapas:
- as obras da primeira están ambientadas no mundo rural, que coñeceu de primeira man cando se refuxiou no Courel e no Incio na posguerra, por medo a posibles represalias. As obras desta etapa sitúanse nesas terras.
- na segunda etapa volve vivir a Lugo e tamén muda a ambientación da súas obras, que agora é urbana.
Os seus contos mesturan a realidade material de Galicia (paisaxe, costumes, xentes...) e a inmaterial (crenzas, supersticións...).
Aproveitei a tarde en Quiroga para pasear á beira do río e coller unha presa de flores ventureiras. Estas inzaban o campo da ribeira enchéndoo de cores e recendos. Os primachorros (tamén chamados ben me quer, biloreta, ponmerendas ou margarida dos prados) semellaban un manto florido; os panqueixos (cáncere ou cancro) desprendían un suave e agradable recendo; as humildes violetas florecían en ramos e os xacintos salvaxes medraban entre as árbores.
Isto tróuxome á lembranza o coñecido poema de Antón Avilés de Taramancos, "Ter unha casa en Chachauí"
XACINTO SILVESTRE. (Imaxe tomada en A Seara, Cedrón)
Aquí vos quedan un par de poemas de amor para celebrar este día:
Regreso ao teu corpo
no que me afundo
para esquecelo todo.
Afondo en ti,
xa me levas
no claro día dos teus ollos.
Mergúllome no mel
da túa herba e dos teus
labios.
Sinto un río
de bolboretas lenes
enchendo as miñas veas
mar arriba a desbordarme.
Xulio L. Valcárcel
antollouseme un tostador de pan
quero un obxeto que nos recorde
que vaia amarelando con nós
como a natacha e collo rebandas do pan de onte
que me dixo miña avoa que se fai así
e téñoche as tostas listas para cando te ergas
¿e se te vas
ou mercas un coche?
e se te vas ou mercas un coche
eu sigo facendo as tostas todas as mañáns
e énchoas de bicos e de natacha
e pégoas nos retrovisores
fíxenllo unha vez ao cura por berrarme
porque eu era así de baixiña e non chegaba á auga bendita
e pagounas ca nai de meu pai e meu pai ofreceulle unhas ostias ó cura
e botáronnos da igrexa de toda
se te vas ou mercas un coche
mellor leva contigo o tostador do pan.
María Lado
Se vos gustaron estes poemas, tedes máis no taboleiro de Dinamización Lingüística no corredor do primeiro andar. E non esquezades recitarllos a alguén!
A AELG propón a celebración do Día de Rosalía de Castro, no aniversario do seu nacemento, nos distintos centros escolares. Aquí podedes ver a presentación realizada polo CEIP Plurilingüe A Pedra de Bueu (Pontevedra).
No noso centro fixemos un recital de poemas no que participou o alumnado de diversos cursos e tamén un mural no corredor con fragmentos de poemas e ilustracións, con reelaboracións a partir de textos rosalianos. Ao final quedou bastante aceptable. O mellor a imaxe de Rosalía tomada dos billetes de 500 pesetas, realizada por Fabio, o profesor de latín. Velaí a tedes.
.JPG/398px-Bellis_sylvestris_(Southern_Daisy).JPG)
