Algúns refráns sobre o mel e as abellas

Con motivo de traballarmos cun texto xornalístico de El progreso en 2º ESO, quixemos procurar frases feitas ou refráns que teñan que ver co tema do texto: os doces. Na Wikipedia atopamos sobre todo refráns sobre o mel e as abellas.

Imos trascribir aquí uns cantos:

- Polo San Miguel sabe o touciño a mel (está moi bo).
- Marzo marzán, cara de can; a mediodía enzamea a colmea e á noite morre a abella (trata sobre a variabilidade do tempo nese mes).
- Ovellas e abellas nas túas devesas e non nas alleas (sacaraslle mái proveito ao que ti tes que ao doutro).
- Máis moscas se pillan con mel ca con fel (con suavidade conséguese máis que con dureza).
- Mais moscas xunta entena de mel que ola de vinagre (co mesmo significado ca o anterior).
- Unha mala abella revolve unha colmea.
- Todos ao mel todos ao fel (hai que estar ás duras e ás maduras).
- Non está feito o mel para a boca do burro.
- Non está feito o mel pró fuciño do porco (as cousas boas son para quen sabe aprecialas).
- Auga de agosto, azafrán, mel e mosto.
- Chuvia polo agosto é mel e mosto.

Tamén podedes ler cousas interesantes sobre o mel nesta páxina.

                          Abella sobre unha planta de romeo. Imaxe extraída da Wikipedia: CC - BY - NC.  

Nadal: A historia da flor de Pascua.

Conta unha lenda mexicana que a primeira flor de Pascua apareceu grazas ás oracións duns irmáns campesiños. Como non tiñan cartos para ofrecer un agasallo á igrexa en honor a Xesús, leváronlle un ramo de herbas que puxeron a carón do pesebre no templo.
Ao pouco tempo, abrollou, como por encantamento, a primeira "Flor da Santa Noite". Apareceu como unha brillante estrela de cores vermella e verde no lugar onde eles puxeran o ramo.
A flor de Pascua foi cultivada en México polos aztecas, moito antes da chegada do cristianismo ao hemisferio occidental. Inicialmente, a planta asociouse coas relixións no século XVII, ao usala os frades franciscanos de México nas procesións do Nadal.
En 1825 foi introducida en Estados Unidos por Joel Robert Poinsett, o primeiro embaixador de Estados Unidos en México. El era un eminente botánico e sementou as plantas no seu invernadoiro en Greenville, Carolina do Sur, e logo enviou gromos aos xardíns botánicos e aos seus colegas horticultores (por iso se chama tamén poinsetia).
A flor de Pascua ten case todo o ano as follas verdes; porén, estas póñense de cor vermella brillante na época do Nadal. Moitos pensan que estas follas son os pétalos da flor, e que a verdadeira flor son os pequenos acios amarelos que ten no centro das brácteas (unha bráctea é unha simple folla disfrazada de pétalo).

A decoración foi realizada polo alumnado de relixión do centro.
A coroa de Nadal realizárona algúns alumnos de 4º de ESO.

Flores ventureiras.

Aproveitei a tarde en Quiroga para pasear á beira do río e coller unha presa de flores ventureiras. Estas inzaban o campo da ribeira enchéndoo de cores e recendos. Os primachorros (tamén chamados ben me quer, biloreta, ponmerendas ou margarida dos prados) semellaban un manto florido; os panqueixos (cáncere ou cancro) desprendían un suave e agradable recendo; as humildes violetas florecían en ramos e os xacintos salvaxes medraban entre as árbores.

Isto tróuxome á lembranza o coñecido poema de Antón Avilés de Taramancos, "Ter unha casa en Chachauí"

                                  XACINTO SILVESTRE. (Imaxe tomada en A Seara, Cedrón)

PANQUEIXO. Imaxe extraída da Wikipedia: dominio público.

PRIMACHORRO. Imaxe extraída da Wikipedia: CC - BY (Rotatebot)

Aí vos van uns anacos de poemas de Uxío Novoneyra, especialista da nosa poesía paisaxística.

PRIMACHORROS brancos!

panqueixo e amargueixos!

argana polos barrancos!

Folla podre nos reprexos!

...

NADA está lonxe.

Os campaíños das 

uces

cobren os montes

de furruxe.

UCES. Imaxe extraída da Wikipedia: CC - BY - SA (Bdk)

23 de Marzo: Día Mundial da Meteoroloxía.

Este efeméride creouse para conmemorar  o nacemento da OMM (Organización Meteorolóxica Mundial) coa sinatura do convenio por parte dos seus primeiros trinta membros. Arestora conta con 185 membros. A súa finalidade é a cooperación internacional en servizos e observacións meteorolóxicas, para promover o intercambio rápido da información meteorolóxica e para publicar estatísticas.

Preocupados polo cambio climático, pretenden axudar a previr as catástrofes naturais relacionadas coa meteoroloxía. Así mesmo, o Día Meteorolóxico Mundial quere chamar a atención acerca dos efectos da contaminación no clima, insistindo na necesidade de tomar algún tipo de medidas.

Neste día, queremos lembrar a sabedoría popular que mostra como traballar a terra de acordo co tempo. Queremos agraderlle a Teresa ternos proporcionado esta información, recollida en Muxa-Piñeiro (Lugo).

A esfenda e a demouca é en febreiro, 

bótanse as patacas en marzo raioleiro

e seméntase tamén trigo marceiro.

Bótase o millo da xente por abril,

cando o cuco saíu do cubil;

en maio longo estará sachado il.

Polos días grandes de San Xoán

cóllese a nabiña e o lume novo fan,

mércanse as fouciñas para segar o pan.

No mes da sega o sol pica moi duro;

cando se sega o pan, o trigo está maduro;

mes de moito traballo e moito apuro [...]

O de setembro é o mes de San Miguel;

para apañar as patacas non hai mes coma el;

é tempo de ver se os trobos teñen mel.

No outono hai que ir ao San Froilán;

mozos, homes, vellos e nenos, todos van

e voltan de présa para outonar o pan.

Polo San Martiño o porco non ha de berrar,

o capón no poleiro non ha de cantar;

fanse regos nos prados para regar.

O tempo de Nadal é frío ventureiro

se temos leña no unlleiro;

chegarán os reises á entrada de xaneiro.

                                  Imaxe extraída da Wikipedia: CC - BY - SA (Bluemoose)

Historia da Lingua Galega.

Recomendamos estes vídeos sobre historia da lingua galega, útiles especialmente para primeiro de bacharelato.

Coplas de entroido I.

O 28 de Febreiro houbo no instituto actividades de entroido. Bailaron os rapaces; os bailes e coreografías foron variados e vistosos. Recitaron coplas de entroido e contaron un conto (alumnado de 3º de ESO). Tamén houbo concurso de disfraces.
Degustamos doces destas datas que elaboraron as nais do alumnado de 4º de ESO.
Velaí unha das coplas, feita por Sandra, Andrea, Judith, Brenda e Sabela, de 3º.

Carnaval, carnavaliño,

hai festa no muíño;

veñen todos, ata o gato,

para pasar un bo rato.

Que vén o carnaval, 

todos queren cantar;

coas mans na cabeza, 

corremos a bailar.

Os disfraces son moi grandes,

son máis grandes ca os Andes,

de cores e deslumbrantes,

non coma os que había antes.

Vestirme de piruleta,

de zombie ou de chaqueta;

como imos gozar

neste máxico carnaval.

Vístete do que queiras,

como se vas de quenlla;

o que conta é saltar,

e un bo rato pasar.

Xogos para os nenos,

que ben o pasaremos,

comendo a merenda;

a ver quen acaba de primeira.

Poñemos antefaces,

con bonitos disfraces.

Doeranos a barriguiña

de comer tanta filloíña.

No carnaval hai flores

para comer na cea.

Non podemos parar,

que moi boas están.

Os nenos no carnaval,

divírtense que dá gusto.

O único motivo que hai

é que andan ao lusco fusco.

Tomade un pouco de fariña,

para facer unha orelliña.

Quero que chegue o carnaval,

para facer un gran festival.

Velaí a bandexa de doces realizada por 4º e outros postres tradicionais do Entroido.

Entroido no IES de Quiroga.

A orixe deste termo é o latín INTROITUM ("entrada"). Tamén recibe o nome de Carnaval, do latín CARNE VALE ("adeus a carne"). O mesmo sentido teñen as Carnestolendas.
Trátase, xa que logo, dunha festa popular de benvida á primavera e despedida do inverno e é unha época de carne en varios sentidos..., antes do período de abstinencia da Coresma, que comeza no día do mércores de cinza.
As orixes desta celebración que se estende por toda Europa son ancestrais e trátase dunha celebración de orixes pagás que logo incorporou elementos cristiáns.
O entroido caracterízase por ser unha festa popular onde todos participan, onde se rompen barreiras entre clases sociais, o mundo ponse ao revés, pódese cambiar de identidade, de sexo, desaparecen os prexuíxos e distincións... é tempo de excesos e de xolda. Pódese comer e beber ao límite, rirse do máis sagrado ou facer cousas que non se farían habitualmente, ás veces amparándose no anonimato que proporcionan as máscaras.
As celebracións comezaban co domingo fareleiro. Mozos e mozas corrían o entroido perseguíndose e manchándose con borralla (cinsa), farelos (casca do gran que se separa da fariña) ou fariña. Tamén se chama domingo borrallento ou das trapalladas.
Seguía os xoves de compadres: as mozas fan bonecos que representan homes e tratan de queimalos, mentres os mozos tentan roubárllelos.
Domingo corredoiro ou olleiro: lánzanse formigas e fariña (Laza) ou olas (Xinzo). O xogo consiste en pasar olas duns a outros. O que a deixe caer ten que pagar unha rolda de viño para todos.
Xoves de comadres: os homes fan bonecos que representan mulleres. Elas tentan roubalos.
Domingo de entroido: festa coa a familia e entroido (abunda a carne de porco: cachola, lacón, dente, soá, chourizos, grelos... e de sobremesa filloas, orellas e outros doces).
Martes de entroido: comida coa familia, celebración dos "testamentos" (coplas nas que se recollían os acontecementos destacados do ano) e enterro ou queima do entroido. Isto significa que rematou o carnaval.
Mércores de cinza: en moitas vilas celébrase o enterro da sardiña.
Os disfraces de carnaval foron dende sempre moi variados no mundo rural. Estes caracterizábanse por ser feitos con medios modestos, utilizando elementos que atopaban no propio entorno, pero moi creativos. Era frecuente que os homes se vestisen de mulleres e ó revés, que fosen vestidos de curas ou de monxas, ou simplemente poñían a roupa do revés para simbolizar a inversión do carnaval. Usaban roupas vellas, palla ou pólas de árbores, sombreiros de palla, cornos e peles de animais... A cara pintábana con sarrio ou, simplemente cubríana cunhas medias de muller.
Xunto a estas máscaras sinxelas perviven aínda hoxe disfraces máis ricos e vistosos. Os máis coñecidos son: os peliqueiros de Laza, os cigarróns de Verín, as pantallas de Xinzo de Limia, os xenerais do Ulla, os boteiros e foliós de Viana do Bolo, as pitas de Eiroás en Ourense, os merdeiros en Vigo, o oso de Salceda en Póboa do Brollón, os volantes de chantada, os vergalleiros de Sarreaus.
O entroido invítanos a gozar do espertar da vida despois do inverno (a hibernación do oso) celebrándoo coa familia e os colegas en fraternidade e boa compañía.
En Quiroga, como noutras zonas do sur de Lugo, recuperouse a tradición de facer os compadres e as comadres.