viernes, 4 de mayo de 2018
Novas entregas dos/das youtubeir@s
Paréceme moi interesante o concurso de youtubeir@s. Déixovos un novo vídeo.
Comentarios literarios sobre Rosalía de Castro
Para comentar calquera texto, cómpre primeiro facermos unha lectura (ou varias, se fose preciso) atenta do mesmo. Tamén teremos que aclarar as dúbidas respecto ao léxico. Sabermos datos sobre o autor/-a e o contexto en que viviu e escribiu tamén pode ser de axuda.
Nun comentario completo haberá que comezar pola introdución, situando o texto na época ou movemento literario e no contexto histórico, indicando a data de publicación, a obra, o autor, o xénero literario. A continuación a voz, ou perspectiva desde a que nos fala. Logo virá a temática e o tema, o argumento e a estrutura. A seguir, a linguaxe nos diferentes planos de análise (nivel léxico. semántico, nivel morfosintáctico e nivel fónico. Incluiremos os recursos literarios de cada nivel e explicaremos o seu valor expresivo. Finalmente, tiraremos unha conclusión breve que derive da análise previa realizada.
Vou facer o comentario de "Un repoludo gaiteiro" de Rosalía de Castro. O poema podedes velo aquí.
Trátase dun poema incluído na primeiro libro en galego publicado por Rosalía de Castro, Cantares Gallegos, publicado o 17 de maio de 1863. Con esta obra, que fixo que Rosalía fose recoñecida como poeta popular, comeza o Rexurdimento, un movemento literario que se produce na segunda metade do século XIX, grazas ao movemento galeguista. Os protagonistas do Rexurdimento pertencen á segunda xeración galeguista; son herdeiros do provincialismo e están vinculados ao rexionalismo. Tamén inflúe no rexurdimento o romanticismo, que fixo espertar o interese polas culturas de cada pobo e o liberalismo, que permitiu máis liberdade de expresión, o que favoreceu o cultivo do galego, tanto na literatura como na prensa.
O xénero literario é poesía lírica, xa que predomina a expresión de sentimentos.
O poema preséntanos unha voz en 3ª persoa que fala dun personaxe tipo: o gaiteiro. A temática é polo tanto costumista. O tema é a descrición do gaiteiro e as súas artes.
O argumento empeza coa descrición física e de carácter do gaiteiro, continúa dando detalles do que este soía facer cando acudía ás festas e remata cunha especie de conclusión que fala do mal que acaban as mozas que se deixan enganar polos seus engados.
A estrutura é a seguinte:
nas estrofas I e II fai un retrato do gaiteiro (físico + carácter).
nas estrofas III,IV e V fala da maneira de actuar do gaiteiro (engana as rapazas e namóraas).
na estrofa VI as rapazas acaban mal; el non se responsabiliza de nada.
Polo que se refire á linguaxe, o poema comeza co emprego de abundantes adxectivos, para caracterizar o personaxe. O gaiteiro aparece ante a xente ben vestido (con pano de seda= sedán), repoludo (o ideal de beleza na época non sería o de hoxe; está mantidiño, non delgado), adornado con calidades como a de ser cumprido coma un príncipe (hai comparación e hipérbato); é dicir, con modais refinados, xentileza, amabilidade. Ademais adórnao coas calidades de cariñoso e falangueiro.
Tamén lle atribúe calidades que o fan único ("entre os mozos o primeiro e nas cidades sen par"). Érguese cedo para levar a súa música á xente e acostuma a proclamar as súas intencións de enganar as mozas coa súa "gaita", no retrouso que aparece ao final das estrofas. Nel xógase co dobre sentido da palabra gaita (isto xa aparece tamén noutras cantiga populares). É dicir, que domina varias artes, unhas mellores ca outras.
Entraba na vila con aires de señor "con aquel de señorío"), tocando a gaita e acompasándose co tambor. É dicir, camiñaba seguro de si mesmo, despregando a súa arte para ser admirado. E facendo das súas.
As mozas deixábanse engaiolar por el sen reparar no perigo nin tomar precaucións. Emprega recursos de repetición como o paralelismo (nivel morfosintáctico: todas por el reloucaban/todas por el se morrían) e antítese (se o tiñan lonxe choraban/se o tiñan cerca sorrían, nivel léxico semántico).
As mozas declarábanlle o seu amor e el respondíalles coa gaita.
Na estrofa seguinte emprega unha serie de metáforas (pombas=rapazas;símbolo: espiñas= dor, sufrimento) para subliñar as consecuencias par as mozas do namoramento do gaiteiro; é unha ameaza para elas, pois fere a súa dignidade. A luz á un símbolo; algo que se percibe polos sentidos, pero que se refire a algo abstracto. Déixanse deslumbrar polas apariencias, pero a realidade á terrible e imponse: o engano, a traición, a total falta de ética.
No retrouso da última estrofa queda claro iso: o gaiteiro non admite ningunha responsabilidade no ocorrido A culpa é delas; que non fosen"toliñas!".
Outros recursos de repetición: anáfora sempre, estrofa II; reduplicación cegas, cegas... que non vían (e pleonasmo; cegas xa significa que non vían). Todas, todas, reduplicación.
Na estrofa I aliteración, repetición de sons oclusivos: "como un príncipe cumprido".
O léxico céntrase en campos semánticos como a música: tocar, soprar, acompasaba, tambor, cantar; sentimentos: reloucaban, se morrían, sorrían, choraban; a natureza: debaixo dunha figueira; as reunións populares: festas, fiadas...
No nivel fónico, hai aliteracións ("co tambor se acompasaba", oclusivas, en relación co repiqueteo do tambor).
O poema divídese en seis estrofas de 10 versos octosílabos con rima asonante, coa seguinte distribución abbaaccddc,effeeccddc... Os dous últimos versos son un retrouso que se repite en todas as estrofas, pero que se modifica na última. Aquí queda ao descuberto a desvergonza do gaiteiro.
A conclusión á que chegamos despois de analizar o poema é a tremenda actualidade de Rosalía, que mesmo nun poema que fala de tradicións ou costumes, aproveita para deslizar unha mensaxe clara para as mulleres sobre os "malos amores".Algo do que se fala agora a propósito da igualdade.
A cousa non pode acabar ben para a muller mentres se manteña a desigualdade nas relacións amorosas e só se esixan valores morais e sensatez á metade da humanidade; o resto a vivir, que así é moi fácil!
O poema é unha advertencia a non deixarse enganar polas apariencias dos marabillosos e fermosos galáns!
viernes, 27 de abril de 2018
Charla de Pilar García Negro sobre Rosalía de Castro
Hoxe, 27 de abril de 2018, tivemos o honor de recibir no noso centro a ilustre profesora Pilar García Negro, que presentou Xosé Estévez, e que impartiu unha charla sobre Rosalía de Castro.
Falounos da importancia da obra rosaliana, que empezou con Cantares Gallegos, onde parte da poesía popular para falarnos de temas diversos, como amor, a emigración, a beleza da nosa paisaxe e da nosa lingua... E culmina con Follas Novas, que lle dá á autora relevancia de poeta universal.
Todo isto fóinolo explicando partindo da lectura e explicación do sentido de varios textos e poemas. Primeiro mencionou o prólogo de Cantares Gallegos, que amosa a faceta de Rosalía como ensaísta e como persoa plenamente consciente das intencións que pretende co seu traballo: amosar a beleza de Galicia e da súa lingua, fronte aos que a desprezan, reivindicar os seus valores. Logo leu e explicou poemas deste libro, como o que fala do papel que se atribúe ao home no amor e o papel da muller (pon en boca da muller estas palabras: o meu corazón che mando/ cunha chave para o abrir./ Nin eu teño máis que darche/ nin ti máis que me pedir. É dicir, os bos amores son aqueles en que non hai unha posición de dominio sobre a muller, os que permiten a esta manter a súa dignidade. O tema é ben actual!). Tamén comentou o poema "Castellanos de Castilla", sobre a emigración dos galegos para faceren a sega en Castela. Era un traballo duro e mal pago, onde os galegos deixaban literalmente a pel (o protagonista do poema morre e é a muller quen fai unha elexía ao seu amor e mostra o desprezo a Castela e á súa paisaxe, que contrapón á beleza da nosa terra. A protagonista é xa unha muller consciente que sabe quen é o inimigo, identifícao, o que é o primeiro paso para poder saír da súa situación.)
No caso de Follas Novas, explicou que de novo Rosalía era consciente da facer algo distinto do que fixera no primeiro libro. Que trata temas universais, o da emigración desde unha nova perspectiva: en
As viudas dos vivos e as viudas dos mortos, de Follas Novas. Fala das consecuencias sociais da emigración: as mulleres son as que deben levar a carga de todo pola falta dos homes. A pregunta Por que escribo? , no poema Silencio; os seus intereses como escritora noutro que fala da poesía feminina e a súa:" daquelas que cantan as pombas e as froles..." amosan unha nova temática. Por ser muller non renuncia a tratar calquera tema); a reivindicación de xustiza posta en voz dunha muller, aparece nun poema singular pola forza con que a muller se arrepón aos abusos, que non ten parangón en ningunha literatura ("A xustiza pola man", de Follas Novas). O poema Xan, fai unha inversión irónica dos papeis de home e muller.
A profesora fixo énfase tamén en que a figura de Rosalía foi falseada, facendo lecturas da súa obra considerándoa como choromiqueira, o que está lonxe do seu significado real. É unha poeta profunda, novidosa e universal, con mensaxes que aínda hoxe están plenamente vixentes, e que marca o inicio da poesia contemporánea.
Falounos da importancia da obra rosaliana, que empezou con Cantares Gallegos, onde parte da poesía popular para falarnos de temas diversos, como amor, a emigración, a beleza da nosa paisaxe e da nosa lingua... E culmina con Follas Novas, que lle dá á autora relevancia de poeta universal.
Todo isto fóinolo explicando partindo da lectura e explicación do sentido de varios textos e poemas. Primeiro mencionou o prólogo de Cantares Gallegos, que amosa a faceta de Rosalía como ensaísta e como persoa plenamente consciente das intencións que pretende co seu traballo: amosar a beleza de Galicia e da súa lingua, fronte aos que a desprezan, reivindicar os seus valores. Logo leu e explicou poemas deste libro, como o que fala do papel que se atribúe ao home no amor e o papel da muller (pon en boca da muller estas palabras: o meu corazón che mando/ cunha chave para o abrir./ Nin eu teño máis que darche/ nin ti máis que me pedir. É dicir, os bos amores son aqueles en que non hai unha posición de dominio sobre a muller, os que permiten a esta manter a súa dignidade. O tema é ben actual!). Tamén comentou o poema "Castellanos de Castilla", sobre a emigración dos galegos para faceren a sega en Castela. Era un traballo duro e mal pago, onde os galegos deixaban literalmente a pel (o protagonista do poema morre e é a muller quen fai unha elexía ao seu amor e mostra o desprezo a Castela e á súa paisaxe, que contrapón á beleza da nosa terra. A protagonista é xa unha muller consciente que sabe quen é o inimigo, identifícao, o que é o primeiro paso para poder saír da súa situación.)
No caso de Follas Novas, explicou que de novo Rosalía era consciente da facer algo distinto do que fixera no primeiro libro. Que trata temas universais, o da emigración desde unha nova perspectiva: en
As viudas dos vivos e as viudas dos mortos, de Follas Novas. Fala das consecuencias sociais da emigración: as mulleres son as que deben levar a carga de todo pola falta dos homes. A pregunta Por que escribo? , no poema Silencio; os seus intereses como escritora noutro que fala da poesía feminina e a súa:" daquelas que cantan as pombas e as froles..." amosan unha nova temática. Por ser muller non renuncia a tratar calquera tema); a reivindicación de xustiza posta en voz dunha muller, aparece nun poema singular pola forza con que a muller se arrepón aos abusos, que non ten parangón en ningunha literatura ("A xustiza pola man", de Follas Novas). O poema Xan, fai unha inversión irónica dos papeis de home e muller.
A profesora fixo énfase tamén en que a figura de Rosalía foi falseada, facendo lecturas da súa obra considerándoa como choromiqueira, o que está lonxe do seu significado real. É unha poeta profunda, novidosa e universal, con mensaxes que aínda hoxe están plenamente vixentes, e que marca o inicio da poesia contemporánea.
miércoles, 4 de abril de 2018
Comentario literario para bacharelato: "A Galicia" F. Añón
O poema titulado "A Galicia" , premiado cun accésit nos Xogos Florais de 1861, de Francisco Añón, un dos poetas máis importantes do Perrexurdimento, movemento literario xurdido en Galicia no séc. XIX, grazas ao nacemento do galeguismo, é un himno. É dicir, unha composición solemne na que se enxalza a Galicia.
O poeta, de ideoloxía liberal, participou no movemento chamado provincialismo, que defendía a unidade territorial, cultural e económica de Galicia (opoñíanse á partición en provincias e defendían a necesidade de levar o galego ao ensino) e recuperou o uso do galego como lingua literaria. Tivo unha biografía azarosa e aventureira, sendo desterrado a Portugal pola súa participación no levantemento militar de 1846, que rematou co fusilamento dos seus cabecillas (os mártires de Carral). Viaxou a Londres como secretario dun lord inglés. Tamén foi desterrado ou fuxiu de Portugal por publicar un poema coñecido como Hino dos povos. Non é que fose un liante; é que a liberdade de expresión non era o forte no século do absolutismo!
A súa obra poética publicouse espallada en revistas e xornais, non sendo recollida en libro ata despois da súa morte (publicación póstuma en 1878).
Podedes ler máis información sobre o autor e tamén ver unha foto pouco coñecida del aquí.
No texto demostra un gran dominio da linguaxe e un coñecemnto do mundo clásico, como corresponde a un home cunha profunda formación lingüística que cultivou a poesía en tres idiomas: galego, portugués e castelán.
En canto ao xénero literario, pertence á poesía lírica, xa que nel predomina a expresión dos sentimentos por parte do autor.
A perspectiva adoptada é a da 1ª persoa, como observamos nos verbos ou nos determinantes: coido, meu, vin...etc. esta diríxese a un interlocutor mudo: Galicia.
A temática é variada: social (situación de Galicia, cambios grazas á industria), intimista (situación anímica do poeta, costumista (paisaxe e tradicións que debuxan unha imaxe da terra). Os temas tamén son varios, aínda que un sería o principal e os outros secundarios: a situación de decadencia de Galicia, os sentimentos do autor polo seu desterro, ou pintura da paisaxe e costumes, a chegada da industria e os cambios que aporta.
A estrutura
Podemos dividir o texto tendo en conta a súa temática en varias partes:
- a 1ª comprende a estrofa 1, onde fala da situación de postración de Galicia, que empeza a cambiar.
- a 2ª abrangue as estrofas 2, 3 e 4, 5 e 6 que tratan sobre a visión de Galicia do poeta (vista desde a distancia nun soño).
- a 3ª abrangue a estrofa 7, onde fala dos cambios que introduciu a chegada da industria.
- a 4ª son o resto das estrofas (8, 9 e 10), que tratan sobre os sentimentos do autor ao espertar do soño: dor, desexo de voltar, saudade.
Argumento
O poeta convida a Galicia a espertar da postración en que se atopa, porque xa se entrevén sinais dos novos tempos que chegan. A continuación fala da súa nostalxia pola terra onde foi feliz na infancia e describe a súa beleza e características. Un capítulo importante no que é Galicia resérvallelo aos personaxes ilustres da terra, que lle deron valor e prestixio. Fala da chegada da industria e os cambios que supón e dos seus sentimentos de angustia e desexo de volver a ela antes de morrer.
Análise da linguaxe
Comeza o poema cunha interxección ("Ai!"), coa que o poeta expresa os seus sentimentos de dor. Vén logo o imperativo: esperta (función apelativa da linguaxe: chamada de atención ao receptor) e a continuación a aposición "adorada Galicia". É unha apóstrofe, coa que indica o seu profundo amor á terra (non é só amor, é un grao máis: a adoración; idolátraa).
Logo explica por que é importante que Galicia reaccione: empézanse a ver (enxergar= entrever, albiscar) sinais de mellora que conducirán a un futuro venturoso para a nosa terra ("do teu rico porvir a alborada": metáfora: alborada=comezo, inicio; do teu rico porvir, hipérbato, e adxectivo anteposto ao nome: valor subxectivo). Esa nova situación faise patente pola alegría que amosan os galegos, que cantan e se dispoñen a mostrarse activos (espreguízanse·) ao tempo que amosan o seu desexo de recoñecemento e amor de parte da patria (metáfora e personificación: Galicia é a nai e os galegos desexan os seus bicos. Pode falarse tamén de metonimia: Fala de Galicia,o territorio, cando en realidade se refire aos seus habitantes, a quen pretende concienciar.
A seguir empeza a expoñer que lle sucede: lamenta estar lonxe da terra (unha circunstancia real que lle ocorreu: exilio) e desde ese afastamento dá a visión da súa Galicia soñada. Comeza falando do paraíso perdido da infancia (antítese: chan venturoso/negro destino). De novo aparecen personificacións que dan unha visión amable de Galicia: campos risoños; onde leda pasou miña infancia, hai un hipérbato que sitúa o adxectivo no comezo da oración para facer énfase nel. Remata a estrofa con novas pinceladas sensoriais que amosan Galicia como un lugar paradisíaco de suaves e agradables recendos (respirando a suave fragancia/ de xasmín, caravel, azahar:enumeración asindética, ritmo áxil).
Segue a descrición da paisaxe galega centrándose agora nas paisaxes máis características (mar, barcos, ceo), mediante sensacións visuais e auditivas que dan unha idea da súa beleza (coas palabras deseña paisaxes que imaxinamos perfectamente; remata cunha enumeración das cores do solpor (cando o sol vai as nubes pintando /de amarelo de lume e carmín.)
A continuación, segue falando doutras paisaxes características galegas, amosando a súa variedade: hai montañas, penedos, pero tamén veigas, vales, viñas, soutos, devesas. De novo usa a enumeración para amosar a riqueza da nosa terra e tamén fai valoracións positivas desta medainte a adxectivación: bos horizontes. Tamén hai alusión a sensacións visuais: brétema azul.
Pasa logo a mencionar sensacións auditivas e visuais agradables relacionadas coa terra, que lembran a alegría das festas populares (foliadas alegres escoito, voz pracenteira, contrasta con cando o ceo se viste de loito).
Finalmente, remata a visión do seu soño coa lembranza dos persoeiros que deron fama e prestixio á nosa terra, que el sitúa no mítico monte Pindo, asociado a crenzas populares e tradicións. Isto ten relación co monte Olimpo, onde se situaban os deuses gregos, e tamén é unha reminiscencia clásica que os personaxes gloriosos se adornen con mirtos e loureiros. Nesta estrofa usa un léxico culto: metáfora os fillos máis caros (=os fillos máis queridos); os fastos da historia (=as celebracións, as datas sinaladas). Os feitos protagonizados por estes personaxes quedarán gravados con diamante: iso dá unha idea do aprecio (diamante: connotacións dureza, luxo, prestixio) que merecen segundo el estes persoeiros, cuxo recordo permanecerá sempre vivo para os galegos.
A chegada do tren (metáfora:andrómena rara; comparación asubiando como unha serpente: o tren preséntase como algo ruidoso e ameazador) muda a paisaxe (das aldeas fai vilas) e remata coa tranquilidade e a paz das que falaba antes, o que influirá na inspiración do poeta: adeus cantos e musas tranquilas.
Na última parte do poema, o poeta esperta do soño e entón aparece outra visión de Galicia, máis real e tamén máis sombriza: esvaécese o seu soño "dourado" cunha estraña rapidez (comparación: como fume pasou de repente) e imponse a dor e o pranto (hipérbole e hipérbato: dos ollos chovíanme as bágoas; magoado o meu peito se sente; metonimia: normalmente dise que a mágoa ou os sentimentos están no corazón, e o peito será o continente, cando se quere falar do contido). Séntese como un refugallo abandonado á súa sorte e sente envexa da liberdade das andoriñas que poden voltar á terra cada primavera (maio por primavera, parte polo todo, metonimia). O recurso morfosintáctico do paralelismo sérvelle para insistir na idea de envexar outros seres ou elementos como as nubes e raios que se moven con liberdade para ir á terra.
El só pode ir a Galicia a través da saudade do seu pensamento (a saudade do seu pensamento voa, personificación) que obsesivamente se sitúa en Galicia. O desexo de voltar é tan forte que valora máis volver á terra que entrar no ceo (metáfora: a gloria, o paraíso, a felicidade eterna).
Hai certa estrutura circular, xa que nas últimas estrofas repítese a expresión "adorada Galicia" do comezo e o poeta volve dirixirse a Galicia como o seu interlocutor (De ti lonxe...A ti voa...).
No nivel léxico semántico destaca o uso dos seguintes campos semánticos: paisaxe, tradicións, sono e soño (sono= decadencia de Galicia, actitude pasiva; soño: imaxe idealizada); felicidade e tristeza, e verbos de sentido: ver, oír, sentir..., que teñen que ver cos núcleos relevantes de contido do texto.
No nivel morfolóxico destaca a abundancia de substantivos e adxectivos, relacionada coa descrición da paisaxe e características de Galicia. Ás veces hai enumeracións asindéticas e outras veces rematan coa conxunción ao final. É frecuente o uso do hipérbato e tamén os encabalgamentos. Mostran que ao poeta lle custa conter as súas emocións, que ás veces amosa de maneira desbordante.
No nivel fónico, o poema está formado por 10 estrofas de versos na maioría decasílabos, agrupados de oito en oito (oitava), con rima consonante coa seguinte distribución:ABBCDDDC, EFFGEAAG, ...As estrofas presentan rimas diferentes e hai algún verso solto (ex. o rematado en garridas, vs. 34).
Conclusión: o poeta logra transmitirnos as emocións encontradas que esperta nel Galicia mediante unha linguaxe rica en léxico e tamén en recursos literarios, pero ao tempo fácil de entender, xa que usa un léxico concreto que representa a realidade do que é a Galicia que todos coñecemos: mar, veigas, bosques, auga, aires, festas populares, fermosos solpores... e dá unha visión esperanzadora dela, sempre que os galegos sexamos conscientes do que somos e o que valemos e loitemos polo futuro.
O poeta, de ideoloxía liberal, participou no movemento chamado provincialismo, que defendía a unidade territorial, cultural e económica de Galicia (opoñíanse á partición en provincias e defendían a necesidade de levar o galego ao ensino) e recuperou o uso do galego como lingua literaria. Tivo unha biografía azarosa e aventureira, sendo desterrado a Portugal pola súa participación no levantemento militar de 1846, que rematou co fusilamento dos seus cabecillas (os mártires de Carral). Viaxou a Londres como secretario dun lord inglés. Tamén foi desterrado ou fuxiu de Portugal por publicar un poema coñecido como Hino dos povos. Non é que fose un liante; é que a liberdade de expresión non era o forte no século do absolutismo!
A súa obra poética publicouse espallada en revistas e xornais, non sendo recollida en libro ata despois da súa morte (publicación póstuma en 1878).
Podedes ler máis información sobre o autor e tamén ver unha foto pouco coñecida del aquí.
No texto demostra un gran dominio da linguaxe e un coñecemnto do mundo clásico, como corresponde a un home cunha profunda formación lingüística que cultivou a poesía en tres idiomas: galego, portugués e castelán.
En canto ao xénero literario, pertence á poesía lírica, xa que nel predomina a expresión dos sentimentos por parte do autor.
A perspectiva adoptada é a da 1ª persoa, como observamos nos verbos ou nos determinantes: coido, meu, vin...etc. esta diríxese a un interlocutor mudo: Galicia.
A temática é variada: social (situación de Galicia, cambios grazas á industria), intimista (situación anímica do poeta, costumista (paisaxe e tradicións que debuxan unha imaxe da terra). Os temas tamén son varios, aínda que un sería o principal e os outros secundarios: a situación de decadencia de Galicia, os sentimentos do autor polo seu desterro, ou pintura da paisaxe e costumes, a chegada da industria e os cambios que aporta.
A estrutura
Podemos dividir o texto tendo en conta a súa temática en varias partes:
- a 1ª comprende a estrofa 1, onde fala da situación de postración de Galicia, que empeza a cambiar.
- a 2ª abrangue as estrofas 2, 3 e 4, 5 e 6 que tratan sobre a visión de Galicia do poeta (vista desde a distancia nun soño).
- a 3ª abrangue a estrofa 7, onde fala dos cambios que introduciu a chegada da industria.
- a 4ª son o resto das estrofas (8, 9 e 10), que tratan sobre os sentimentos do autor ao espertar do soño: dor, desexo de voltar, saudade.
Argumento
O poeta convida a Galicia a espertar da postración en que se atopa, porque xa se entrevén sinais dos novos tempos que chegan. A continuación fala da súa nostalxia pola terra onde foi feliz na infancia e describe a súa beleza e características. Un capítulo importante no que é Galicia resérvallelo aos personaxes ilustres da terra, que lle deron valor e prestixio. Fala da chegada da industria e os cambios que supón e dos seus sentimentos de angustia e desexo de volver a ela antes de morrer.
Análise da linguaxe
Comeza o poema cunha interxección ("Ai!"), coa que o poeta expresa os seus sentimentos de dor. Vén logo o imperativo: esperta (función apelativa da linguaxe: chamada de atención ao receptor) e a continuación a aposición "adorada Galicia". É unha apóstrofe, coa que indica o seu profundo amor á terra (non é só amor, é un grao máis: a adoración; idolátraa).
Logo explica por que é importante que Galicia reaccione: empézanse a ver (enxergar= entrever, albiscar) sinais de mellora que conducirán a un futuro venturoso para a nosa terra ("do teu rico porvir a alborada": metáfora: alborada=comezo, inicio; do teu rico porvir, hipérbato, e adxectivo anteposto ao nome: valor subxectivo). Esa nova situación faise patente pola alegría que amosan os galegos, que cantan e se dispoñen a mostrarse activos (espreguízanse·) ao tempo que amosan o seu desexo de recoñecemento e amor de parte da patria (metáfora e personificación: Galicia é a nai e os galegos desexan os seus bicos. Pode falarse tamén de metonimia: Fala de Galicia,o territorio, cando en realidade se refire aos seus habitantes, a quen pretende concienciar.
A seguir empeza a expoñer que lle sucede: lamenta estar lonxe da terra (unha circunstancia real que lle ocorreu: exilio) e desde ese afastamento dá a visión da súa Galicia soñada. Comeza falando do paraíso perdido da infancia (antítese: chan venturoso/negro destino). De novo aparecen personificacións que dan unha visión amable de Galicia: campos risoños; onde leda pasou miña infancia, hai un hipérbato que sitúa o adxectivo no comezo da oración para facer énfase nel. Remata a estrofa con novas pinceladas sensoriais que amosan Galicia como un lugar paradisíaco de suaves e agradables recendos (respirando a suave fragancia/ de xasmín, caravel, azahar:enumeración asindética, ritmo áxil).
Segue a descrición da paisaxe galega centrándose agora nas paisaxes máis características (mar, barcos, ceo), mediante sensacións visuais e auditivas que dan unha idea da súa beleza (coas palabras deseña paisaxes que imaxinamos perfectamente; remata cunha enumeración das cores do solpor (cando o sol vai as nubes pintando /de amarelo de lume e carmín.)
A continuación, segue falando doutras paisaxes características galegas, amosando a súa variedade: hai montañas, penedos, pero tamén veigas, vales, viñas, soutos, devesas. De novo usa a enumeración para amosar a riqueza da nosa terra e tamén fai valoracións positivas desta medainte a adxectivación: bos horizontes. Tamén hai alusión a sensacións visuais: brétema azul.
Pasa logo a mencionar sensacións auditivas e visuais agradables relacionadas coa terra, que lembran a alegría das festas populares (foliadas alegres escoito, voz pracenteira, contrasta con cando o ceo se viste de loito).
Finalmente, remata a visión do seu soño coa lembranza dos persoeiros que deron fama e prestixio á nosa terra, que el sitúa no mítico monte Pindo, asociado a crenzas populares e tradicións. Isto ten relación co monte Olimpo, onde se situaban os deuses gregos, e tamén é unha reminiscencia clásica que os personaxes gloriosos se adornen con mirtos e loureiros. Nesta estrofa usa un léxico culto: metáfora os fillos máis caros (=os fillos máis queridos); os fastos da historia (=as celebracións, as datas sinaladas). Os feitos protagonizados por estes personaxes quedarán gravados con diamante: iso dá unha idea do aprecio (diamante: connotacións dureza, luxo, prestixio) que merecen segundo el estes persoeiros, cuxo recordo permanecerá sempre vivo para os galegos.
A chegada do tren (metáfora:andrómena rara; comparación asubiando como unha serpente: o tren preséntase como algo ruidoso e ameazador) muda a paisaxe (das aldeas fai vilas) e remata coa tranquilidade e a paz das que falaba antes, o que influirá na inspiración do poeta: adeus cantos e musas tranquilas.
Na última parte do poema, o poeta esperta do soño e entón aparece outra visión de Galicia, máis real e tamén máis sombriza: esvaécese o seu soño "dourado" cunha estraña rapidez (comparación: como fume pasou de repente) e imponse a dor e o pranto (hipérbole e hipérbato: dos ollos chovíanme as bágoas; magoado o meu peito se sente; metonimia: normalmente dise que a mágoa ou os sentimentos están no corazón, e o peito será o continente, cando se quere falar do contido). Séntese como un refugallo abandonado á súa sorte e sente envexa da liberdade das andoriñas que poden voltar á terra cada primavera (maio por primavera, parte polo todo, metonimia). O recurso morfosintáctico do paralelismo sérvelle para insistir na idea de envexar outros seres ou elementos como as nubes e raios que se moven con liberdade para ir á terra.
El só pode ir a Galicia a través da saudade do seu pensamento (a saudade do seu pensamento voa, personificación) que obsesivamente se sitúa en Galicia. O desexo de voltar é tan forte que valora máis volver á terra que entrar no ceo (metáfora: a gloria, o paraíso, a felicidade eterna).
Hai certa estrutura circular, xa que nas últimas estrofas repítese a expresión "adorada Galicia" do comezo e o poeta volve dirixirse a Galicia como o seu interlocutor (De ti lonxe...A ti voa...).
No nivel léxico semántico destaca o uso dos seguintes campos semánticos: paisaxe, tradicións, sono e soño (sono= decadencia de Galicia, actitude pasiva; soño: imaxe idealizada); felicidade e tristeza, e verbos de sentido: ver, oír, sentir..., que teñen que ver cos núcleos relevantes de contido do texto.
No nivel morfolóxico destaca a abundancia de substantivos e adxectivos, relacionada coa descrición da paisaxe e características de Galicia. Ás veces hai enumeracións asindéticas e outras veces rematan coa conxunción ao final. É frecuente o uso do hipérbato e tamén os encabalgamentos. Mostran que ao poeta lle custa conter as súas emocións, que ás veces amosa de maneira desbordante.
No nivel fónico, o poema está formado por 10 estrofas de versos na maioría decasílabos, agrupados de oito en oito (oitava), con rima consonante coa seguinte distribución:ABBCDDDC, EFFGEAAG, ...As estrofas presentan rimas diferentes e hai algún verso solto (ex. o rematado en garridas, vs. 34).
Conclusión: o poeta logra transmitirnos as emocións encontradas que esperta nel Galicia mediante unha linguaxe rica en léxico e tamén en recursos literarios, pero ao tempo fácil de entender, xa que usa un léxico concreto que representa a realidade do que é a Galicia que todos coñecemos: mar, veigas, bosques, auga, aires, festas populares, fermosos solpores... e dá unha visión esperanzadora dela, sempre que os galegos sexamos conscientes do que somos e o que valemos e loitemos polo futuro.
8 de marzo: Folga no Día da Muller Traballadora
Quero salientar o éxito da celebración este ano do Día da Muller Traballadora no que se refire á concienciación social, tan precisa para avanzar na igualdade entre homes e mulleres. Xa sei que as cousas non se solucionan con dedicarlles un dia ao ano; isto precisa unha loita máis espallada no tempo e continua. É algo parecido aos estudos; adquirir coñecementos e destrezas non se fai nun momentiño: require dedicación e constancia, perseverar no esforzo.
Para os interesados no tema, remítovos a algunha páxina de xornal que me semellou de interese. por ex. en Praza pública atopei isto sobre as razóns polas que é preciso insistir que hai aínda moita marxe para mellorar e avanzar cara á igualdade. En La voz de Galicia tamén aparecen artigos de opinión sobre o tema e eu destacaría este e mais estoutro.
No xornal El País vin algo sobre o sileciamento histórico das figuras femininas. Podedes lelo aqui
Para os interesados no tema, remítovos a algunha páxina de xornal que me semellou de interese. por ex. en Praza pública atopei isto sobre as razóns polas que é preciso insistir que hai aínda moita marxe para mellorar e avanzar cara á igualdade. En La voz de Galicia tamén aparecen artigos de opinión sobre o tema e eu destacaría este e mais estoutro.
No xornal El País vin algo sobre o sileciamento histórico das figuras femininas. Podedes lelo aqui
miércoles, 28 de febrero de 2018
Despedir febreiro
O presente febreiro foi un mes que deu frebas, como di o refrán: "Febreiriño frebas dá; se non as deu xa as dará". Aproveitando este día de nevada, vendo a neve pola fiestra do meu cuarto, escribo.
Lendo a prensa atopei uns interesantes vídeos de youtoubeir@s. Gustoume sobre todo un que fala de receitas de San Valentín, esa celebración tan ... empalagosa e consumista (que invasión de peluches e rosas vermellas!), pasadiña de moda. Aí vos queda. De paso, mostareillo á miña filla, tan reparada nas cousas comer, aínda que estes días andou coa tarefa de analizar-estudar un corazón de porco, despois de telo que mercar na carnicería.
Tamén aproveito para colgar un interesante vídeo do Portal das palabras sobre palabrasderosalia;o 24 de febreiro sería o 181 aniversario da nosa matriarca.
Tamén aproveito para colgar un interesante vídeo do Portal das palabras sobre palabrasderosalia;o 24 de febreiro sería o 181 aniversario da nosa matriarca.
miércoles, 21 de febrero de 2018
Actualidade sobre o galego
Vou mostravos uns enlaces interesantes con novas sobre o galego onde contrasta vivamente o enfoque que se dá ao tema.
Un fala da RAG (Praza pública: "A RAG alerta..."), que dá a voz de alarma sobre o que está a pasar co galego actualmente, mentres que o outro é un artigo de opinión de Román Rodríguez , Conselleiro de Educación e cultura (La voz de Galicia: "Unha sociedade sen problemas lingüísticos"), que di que todo vai de marabilla.
Ledes e sacades conclusións, Así analizades criticamente a prensa.
Hoxe sae unha entrevista a Rosario Álvarez en La Voz de Galicia. Moi moi interesante!
Un fala da RAG (Praza pública: "A RAG alerta..."), que dá a voz de alarma sobre o que está a pasar co galego actualmente, mentres que o outro é un artigo de opinión de Román Rodríguez , Conselleiro de Educación e cultura (La voz de Galicia: "Unha sociedade sen problemas lingüísticos"), que di que todo vai de marabilla.
Ledes e sacades conclusións, Así analizades criticamente a prensa.
Hoxe sae unha entrevista a Rosario Álvarez en La Voz de Galicia. Moi moi interesante!
Suscribirse a:
Entradas (Atom)